You are currently browsing the tag archive for the ‘nhà nước’ tag.

TS. VŨ THÀNH TỰ ANH

Chương trình Fulbright

(TBKTSG) – Trong 20 năm trở lại đây, chưa bao giờ bức tranh ngân sách xấu như bây giờ. Chi thường xuyên tăng nhanh bất thường, đặc biệt trong giai đoạn 2010-2012, khiến cho toàn bộ thu ngân sách hầu như chỉ vừa đủ cho chi thường xuyên.

Điều này cũng có nghĩa là để đầu tư phát triển buộc phải đi vay, và kết quả tất yếu là thâm hụt ngân sách triền miên, cả nợ chính phủ và nợ công đều đã vượt trần.

Thu ngân sách không đủ chi thường xuyên và trả nợ

Với sự năng nổ của ngành tài chính, tốc độ tăng thu ngân sách danh nghĩa của Việt Nam khá cao, trung bình 16% trong giai đoạn 2003-2015 (số liệu của 2014 và 2015 là ước tính), trong khi chỉ số giá tiêu dùng trung bình trong cùng giai đoạn chỉ là 8,8%. Thế nhưng ngay cả với tốc độ tăng nhanh như thế mà ngân sách hiện nay cũng không đủ để bù đắp chi thường xuyên và trả nợ.

Như minh họa trong hình 1, trong giai đoạn 2003-2011, chênh lệch giữa một bên là thu ngân sách (gồm cả viện trợ) và bên kia là chi thường xuyên và trả nợ (bao gồm cả nợ gốc và lãi) liên tục tăng. Thế nhưng trạng thái này thay đổi đột ngột từ năm 2012: từ mức thặng dư khá lớn là 112.000 tỉ đồng, thu ngân sách bị hụt so với chi thường xuyên và trả nợ tới 14.000 tỉ đồng. Xu hướng này vẫn đang tiếp tục và ước tính mức hụt của năm 2015 sẽ lên tới gần 100.000 tỉ đồng.

Khi thu ngân sách không đủ bù đắp cho chi thường xuyên và trả nợ thì hệ quả tất yếu là để có ngân sách cho đầu tư phát triển, Chính phủ buộc phải đi vay. Điều này có nghĩa là Chính phủ cứ đầu tư thêm đồng nào thì ngân sách sẽ thâm hụt thêm và nợ công sẽ tăng thêm đồng ấy.

Vì thế, Chính phủ hiện nay đang đứng trước tình thế tiến thoái lưỡng nan: Để duy trì tăng trưởng thì không thể không đầu tư, nhưng càng đầu tư thì ngân sách càng thâm hụt và nợ công càng tăng. Tình thế này càng trở nên nghiêm trọng khi ngân sách thâm hụt ở mức rất cao (trung bình 5,3%) trong một thời gian rất dài (từ năm 2000-2015), và khi mức nợ công (nếu tính đúng, tính đủ) đã vượt trần 65% từ lâu rồi. Nói tóm lại, tình trạng tài chính công hiện nay rất bấp bênh, vừa hết dư địa vừa chứa đựng nhiều bất trắc.

Chi thường xuyên tăng chóng mặt

Tại sao mức thiếu hụt của ngân sách so với chi thường xuyên và trả nợ ngày càng trở nên nghiêm trọng? Nguyên nhân chắc chắn không phải do thu ngân sách kém vì như đã chỉ ra ở trên, tốc độ tăng thu ngân sách của Việt Nam khá cao. Nguyên nhân cũng không hẳn đến từ việc trả nợ gốc và lãi, vì tốc độ tăng trả nợ danh nghĩa trong giai đoạn 2003-2015 là 15,8%, thấp hơn một chút so với tốc độ tăng thu ngân sách.
Nguyên nhân chính của tình trạng ngân sách hụt hơi là do chi thường xuyên danh nghĩa tăng với tốc độ chóng mặt, trung bình lên tới 19,6% trong giai đoạn 2003-2015. Với tốc độ tăng nhanh như thế này, tỷ lệ chi thường xuyên trong tổng chi ngân sách (không kể chi trả lãi nợ vay) đã tăng từ 57,4% vào năm 2003 lên đến 80% theo ước tính lần đầu của ngân sách 2015 (hình 2).

Đáng lưu ý là cho đến năm 2011, tỷ lệ chi thường xuyên trong tổng chi ngân sách vẫn chỉ là 52,3%, tức là thấp hơn đáng kể so với năm 2003. Thế nhưng chỉ trong vòng một năm, từ 2011-2012, tỷ lệ này tăng vọt lên 58,3% và vẫn tiếp tục tăng nhanh trong các năm sau đó.

Nếu nhìn vào hình 2, có thể có ý kiến cho rằng tỷ lệ chi thường xuyên thực ra tăng không quá cao, mà lý do có thể là các khoản chi chuyển nguồn đang được “tạm tính” trong thành phần của chi thường xuyên. Điều này hoàn toàn có thể, song cần nhớ hai điều. Thứ nhất, tỷ lệ chi thường xuyên giảm từ 57,4% năm 2003 xuống đáy 49,3% năm 2009, song tăng liên tục lên tới 60,4% năm 2013 (là năm gần nhất có quyết toán ngân sách). Thứ hai, tỷ lệ chi thường xuyên và chi đầu tư đã tăng liên tục từ mức 1,7 lần vào năm 2003 lên tới gần 3 lần vào năm 2013 và có thể lên tới 4 lần vào năm 2015.

Tựu trung lại, tất cả bằng chứng hiện nay đều cho thấy chi thường xuyên đang tăng rất nhanh trong năm năm trở lại đây, và đó là lý do chính khiến cho ngân sách hụt hơi và làm cho tình thế “tiến thoái lưỡng nan” của Chính phủ ngày càng trở nên trầm trọng.

Ngân sách quốc gia đang rơi vào tình cảnh khó khăn nghiêm trọng. Nghiêm trọng đến nỗi Bộ trưởng Bộ Tài chính phải thốt lên “mấy năm nay, điều hành ngân sách như kiểu đi trên dây. Năm 2016 tiếp tục đi trên dây. Cứ tình hình này kéo sang năm 2017, dây mà đứt thì chúng ta chết”, còn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cảm thán rằng với vẻn vẹn 45.000 tỉ đồng ngân sách còn lại sau khi trừ đi chi thường xuyên thì “không biết phải làm gì, chưa nói đến phải trả nợ. Trả nợ xong gần như không có tiền để làm gì cả”.

Những cảnh báo như vậy là hết sức cần thiết, song cần thiết hơn là phải nhanh chóng thiết lập được kỷ luật ngân sách và cải thiện hiệu quả chi tiêu. Ngân sách quốc gia hiện nay đã hết dư địa, hoàn toàn không còn chỗ cho những dự án “ngàn tỉ” nằm đắp chiếu, hay cho hàng loạt tượng đài “vung tay quá trán,” và cho cả những dự án tiềm ẩn nhiều rủi ro như mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất. Nếu không chấm dứt tình trạng này, sự sụp đổ của nền tài khóa quốc gia là điều không thể tránh khỏi.

Nguồn: Thời báo Kinh tế Sài gòn online, 1/4/2016, 08:30 (GMT+7)

Advertisements

TS. TRẦN VŨ HẢI

Trên các phương tiện thông tin đại chúng đã ghi nhận, việc “con gà cõng 14 loại phí, lệ phí” đã làm nóng hội trường kỳ họp Quốc hội vừa qua[1]. Sau đó, khá khẩn trương, Bộ Tài chính đã cho rà soát và bãi bỏ hầu hết những loại phí, lệ phí này cùng với việc sửa đổi 21 khoản phí liên quan đến thú y bởi Thông tư 113/2015/TT-BTC ngày 07/8/2015 với lý do là có sự chồng lấn các khâu quản lý khác nhau[2]. Nhiều bài bình luận vui trên mạng xã hội nói rằng, đây quả thật là chiến dịch “Giải cứu gà con”, một cách nói ăn theo tên một bộ phim hành động của nước ngoài là “Giải cứu binh nhì Ryan” của đạo diễn nổi tiếng Steven Spielberg.

Rõ ràng, thực tế có nhiều khoản phí, lệ phí bất hợp lý hoặc phí chồng phí đã gây ra những hiệu ứng tiêu cực từ xã hội. Ví dụ, riêng lĩnh vực nông nghiệp qua rà soát gần đây đã có 90 lệ phí và 937 khoản phí[3]. Liệu có nên tăng mức lệ phí cấp đăng ký mới xe ô tô lên mức cao với lý do để dùng bảo dưỡng đường giao thông, hạn chế phương tiện cá nhân như cách mà HĐND TP Hồ Chí Minh giải thích[4]?

Do đó, việc cần có một văn bản pháp lý của hiệu lực cao là Luật để điều chỉnh về phí, lệ phí để thay thế cho Pháp lệnh Phí, Lệ phí hiện hành là là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, làm thế nào để xác định đâu là một loại phí, lệ phí và loại hàng hóa, dịch vụ công nào nhà nước cung cấp cần phải thu phí, lệ phí? Trả lời những câu hỏi này không dễ dàng và bài tham luận này sẽ cố gắng đưa ra một số quan điểm cá nhân của người viết về vấn đề này để góp thêm ý kiến nhằm hoàn thiện dự thảo Luật Phí và lệ phí.

Quan niệm về phí và lệ phí

Đọc tiếp »

TS. VŨ THÀNH TỰ ANH

Trong giai đoạn 1986-2012, tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng công nghiệp được duy trì ở mức khá cao, trung bình đạt 8,3%. Năng lực cạnh tranh quốc tế của sản phẩm công nghiệp chế biến được cải thiện đáng kể và cấu trúc của nó cũng trở nên khá đa dạng.

Sau gần ba thập niên phát triển theo chiều rộng, động năng tăng trưởng công nghiệp của Việt Nam đã chững lại và đang trên đà suy giảm, đa số doanh nghiệp Việt Nam chỉ dừng lại ở các hoạt động gia công đơn giản hay giá trị gia tăng thấp.

Đằng sau kết quả này tất nhiên là có nhiều nguyên nhân, song một trong những nguyên nhân quan trọng nhất nằm ở mối quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Là một nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa, sự ưu ái doanh nghiệp nhà nước (DNNN), đồng thời phân biệt đối xử đối với doanh nghiệp tư nhân là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, tình trạng phân biệt đối xử này phụ thuộc vào mức độ gay gắt của sự đánh đổi giữa một bên là ý thức hệ chính trị và bên kia là tính chính đáng kinh tế, vào cấu trúc nội tại của nhà nước, và vào tầm vóc của lãnh đạo.

Vào đầu thập niên 1980, nền kinh tế kế hoạch tập trung theo kiểu Xô viết rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng, thách thức tính chính đáng của sự lãnh đạo của Đảng. Dưới sự lãnh đạo của quyền Tổng bí thư Đảng Trường Chinh, Việt Nam đã tiến hành đổi mới theo định hướng thị trường vào năm 1986. Khu vực doanh nghiệp tư nhân, cả trong nước lẫn nước ngoài, mặc dầu vẫn ở bên lề nhưng lần đầu tiên chính thức được chấp nhận như một thành phần kinh tế. Nhờ năng lực sẵn có, lại trung tính về chính trị nên các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FIEs) được chào mời liên doanh với các DNNN. Chỉ trong vòng một thập niên, khu vực FDI đã vượt qua khu vực nhà nước để trở thành khu vực đóng góp nhiều nhất cho tăng trưởng công nghiệp của Việt Nam.

Đọc tiếp »

KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC

Công bố ngày 25/7/2014

Năm 2013, Kiểm toán Nhà nước đã tổ chức kiểm toán tại 150 đầu mối[1] và kiểm toán Báo cáo quyết toán NSNN năm 2012 tại Bộ Tài chính, Bộ KH&ĐT.

Thực hiện quy định tại khoản 8, Điều 15, khoản 3, Điều 55 Luật Kiểm toán nhà nước, Kiểm toán Nhà nước đã lập Báo cáo kết quả kiểm toán năm 2013 để gửi đến từng Đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa 13 và các cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Căn cứ Điều 58, Luật Kiểm toán nhà nước, khoản 2, Điều 11, Nghị định số 91/2008/NĐ-CP ngày 18/8/2008 của Chính phủ về công khai kết quả kiểm toán và kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước, Kiểm toán Nhà nước trân trọng công bố tóm tắt kết quả kiểm toán năm 2013 như sau:

A. KẾT QUẢ KIỂM TOÁN QUYẾT TOÁN NSNN NĂM 2012

– Tổng thu NSNN 1.058.140 tỷ đồng, vượt 1,9% dự toán.

– Tổng chi NSNN 1.170.924 tỷ đồng, vượt 8,3% dự toán, trong đó: Chi đầu tư phát triển 268.812 tỷ đồng, bằng 31,1% tổng chi NSNN, vượt 49,3% (88.812 tỷ đồng) dự toán; chi thường xuyên 603.372 tỷ đồng, vượt 0,3% (2.072 tỷ đồng) dự toán; chi trả nợ, viện trợ 105.838 tỷ đồng, vượt 5,8% (5.838 tỷ đồng) dự toán.

– Tăng trưởng kinh tế năm 2012 đạt 5,3%; bội chi NSNN được giữ ở mức 4,75% GDP, thấp hơn 0,05% mức Quốc hội cho phép (4,8%); dư nợ Chính phủ bằng 38,9% GDP, dư nợ nước ngoài của quốc gia bằng 37,4% GDP[2]; dư nợ công 1.642.916 tỷ đồng, bằng 55,7% GDP (năm 2011 bằng 54,9% GDP)[3].

Qua kiểm toán cho thấy trong quản lý điều hành ngân sách việc sử dụng các khoản tăng thu, dư dự toán và dự phòng ngân sách cơ bản phù hợp quy định; tổng chi chuyển nguồn và chuyển nguồn của những nhiệm vụ chậm triển khai đều giảm so với năm 2011, sử dụng kinh phí NSNN tại các bộ, cơ quan trung ương đi vào nề nếp hơn, phù hợp với tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước[4]; các bộ, cơ quan trung ương, địa phương đã triển khai thực hiện có hiệu quả các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội; các đơn vị được kiểm toán cơ bản đã tuân thủ quy định của Luật NSNN, Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Luật Phòng, Chống tham nhũng… Song, còn một số thiếu sót, hạn chế:

1. Lập và giao dự toán

Đọc tiếp »

TRIẾT HỌC CỦA LUẬT PHÁP

Ảnh

"Trong hiến pháp của các nước, bất kể bản chất của nó là như thế nào, đều có một điểm nơi đó nhà lập pháp phải buộc cầu viện đến lương tri con người và đạo đức công dân. Trong trường hợp nền cộng hòa, điểm này càng gần càng thấy rõ nét, còn trong trường hợp các nền quân chủ chuyên chế thì điểm này càng xa và càng bị che giấu kỹ, nhưng nó vẫn cứ tồn tại đâu đó. Không có nước nào mà luật pháp lại đủ sức tiên liệu tất cả mọi điều và ở đó các thiết chế lại thay thế được cho cả lý trí lẫn tập tục."

Alexis De Tocqueville - De la Démocratie en Amérique, 1866 (Nền dân trị Mỹ, Phạm Toàn dịch, Nxb.Tri Thức, 2013)

BÌNH LUẬN NGẮN của luattaichinh

BÌNH LUẬN SỐ 8-2015

Câu chuyện tỉnh Sơn La quyết định đầu tư 1.400 tỷ đồng cho hạng mục quần thể tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dậy sóng dư luận. Thủ tướng Chính phủ cũng đã có ý kiến đề nghị địa phương này thận trọng.
Ở đây thấy cần bàn thêm mấy điểm:

1. Nếu nói rằng tiền đầu tư tượng đài là tiền của Sơn La, và địa phương có thể cân đối được, thì cần phải thẳng thắn mà nói rằng đó là một sự "nhận vơ" không dễ thương vì nó gấp khoảng 1,5 lần số thu của toàn tỉnh trong dự toán 2015 (trừ thu từ thủy điện), và nó gấp hơn 4 lần số chi cho đầu tư phát triển của tỉnh này trong năm 2015. Dự kiến tổng thu ngân sách trên địa bàn tỉnh chỉ là 2.852 tỉ đồng (gồm cả thủy điện), và sẽ phải nhận nguồn phân bổ từ ngân sách trung ương là 6.516 tỉ đồng. Ngoài quần thể quảng trường, tượng đài, từ nay đến 2019, chắc chắn Sơn La phải đầu tư nhiều hạng mục công trình khác như cầu, đường, trường học... Như vậy, tiền đầu tư của dự án quảng trường + tượng đài mà Sơn La bỏ ra chắc chắn không hẳn là của Sơn La, mà là sự đóng góp bằng tiền thuế của cả nước, thông qua ngân sách trung ương để bổ sung cho Sơn La.

2. Qua câu chuyện này cho thấy một lỗ hổng của Luật Đầu tư công, khi chỉ xác định thẩm quyền quyết định dự án đầu tư công theo tổng mức đầu tư, mà chưa so sánh tổng mức đầu tư ấy với tổng thu ngân sách, mức GDP v.v., tức là so sánh với năng lực tài chính của chính địa phương đó.

BÀI MỚI ĐĂNG

ChargingBull
site statistics
SÁNG TẠO - là biết cách vượt qua các nguyên tắc

LỊCH

Tháng Tư 2018
H B T N S B C
« Th1    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

BÀI ĐĂNG THEO THÁNG

ĐANG TRUY CẬP

site statistics

SỐ LƯỢT TRUY CẬP

  • 1,840,750 lượt

RSS Tin tức The Saigon Times

  • Vietinbank chính thức ngừng sáp nhập với PG Bank 21/04/2018
    (TBKTSG Online) - Các cổ đông của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank) hôm 21-4 đã nhất trí phương án ngừng sáp nhập với Ngân hàng Xăng dầu Petrolimex (PG Bank). 
  • Chứng khoán sẽ giằng co trước kỳ nghỉ lễ? 21/04/2018
    (TBKTSG Online) - “Ác mộng” là cụm từ diễn tả phù hợp cho tâm lý phần đông nhà đầu tư trong tuần lễ giao dịch vừa qua. Dù bản thân người viết đã nghĩ đến một kịch bản tiếp tục điều chỉnh, cần thừa nhận mức độ gần như “rơi tự do” của thị trường trong tuần rồi là điều ngoài dự kiến. VN-Index có 3/5 phiên giảm, đánh mất gần 38 điểm tương đương mức giảm 3,23%. P […]
  • Đầu tư ngân hàng: lấy lại những gì đã mất? 21/04/2018
    (TBKTSG) - Từ đầu năm đến nay VN-Index tăng 17%. Rõ ràng tốc độ tăng trưởng 48% trong năm ngoái đang tiếp diễn và phải thừa nhận sức đi lên của chỉ số chứng khoán đang vượt mọi kênh đầu tư khác, có sức lay động cả những người thận trọng vốn chỉ gửi tiết kiệm cho chắc ăn. […]
  • Phiên cuối tuần hồi phục đáng kể 21/04/2018
    (TBKTSG Online) - Phiên giao dịch cuối tuần ngày 20-4, thị trường có sự phục hồi sau một số phiên giảm điểm.
  • Cổ đông Sacombank sốt ruột vì không được chia cổ tức 20/04/2018
    (TBKTSG Online) - Nhiều cổ đông cá nhân cho rằng việc không chia cổ tức trong hai năm qua của Ngân hàng cổ phần Thương mại Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) là không hợp lý, nhất là khi ngân hàng vẫn có tờ trình xin trích lợi nhuận để thưởng cho người lao động. Tuy nhiên, Chủ tịch Sacombank Dương Công Minh cho rằng, với tình hình thực hiện đề án tái cơ cấu ngân […]
  • Ẩn số TTCK Việt Nam trong quí 2 20/04/2018
    (TBKTSG) - Các nhịp điều chỉnh của VN-Index có thể xuất hiện ở một vài thời điểm trong quí 2-2018, tuy nhiên khả năng xuất hiện nhịp lao dốc kéo dài và diễn ra trên diện rộng sẽ khó xảy ra.
  • VN-Index giảm mạnh xuống dưới mốc 1.100 điểm 19/04/2018
    (TBKTSG Online) - Phiên giao dịch ngày 19-4 không có những bất ngờ mà chỉ tiếp đà giảm điểm của phiên trước, vì thế, kết thúc phiên hai sàn đều ở trong trạng thái giảm điểm. Với đà này, trong những phiên tới đây, VN-Index nhiều khả năng xuống dưới mốc 1.000 điểm nếu thiếu những thông tin, tính hiệu tích cực từ thị trường. […]
  • Tín dụng chậm lại: tín hiệu tích cực 19/04/2018
    (TBKTSG) - Tín dụng quí 1 năm nay tăng trưởng chậm lại so với cùng kỳ năm ngoái là tín hiệu khả quan trong điều hành chính sách tiền tệ bởi nó cho thấy GDP vẫn có thể tăng trưởng cao nhờ nhiều nguồn lực khác nhau, chứ không đơn thuần nhất nhất trông chờ vào vốn ngân hàng như trước. […]
  • Cổ phiếu FRT giao dịch ngày 26-4 18/04/2018
    (TBKTSG Online) - Cổ phiếu của nhà bán lẻ FPT Retail chính thức niêm yết và giao dịch trên Sàn Giao dịch chứng khoán TPHCM (HOSE) vào ngày 26-4.
  • Chứng khoán ngày 18-4: áp lực bán mạnh trở lại 18/04/2018
    (TBKTSG Online) - Nếu những phiên trước, thị trường chứng khoán Việt Nam tăng điểm nhờ nhóm cổ phiếu ngân hàng làm nòng cốt thì khi nhóm cổ phiếu này giảm điểm, thị trường cũng đi xuống theo. Câu chuyện đang diễn ra đúng theo kịch bản này trong phiên giao dịch ngày 18-4.
Advertisements